2026 yılı yaş Çay kampanyasının hazırlıkları sürüyor. Bölgede budama işlemlerinin ardından üreticilerin çay bitkisini gübreleme çalışmaları devam ediyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi tarafından hazırlanan ve Rize Ticaret Borsası tarafından yayını gerçekleşen, A'dan Z'ye Çay bitkisi kitabından üreticilerimizin faydasına sunmak amacıyla Çay tarımında gübreleme ile ilgili özet bilgileri sizlere aktarmış oluyorum. Kaynak olarak; Prof. Dr. Ayten Namlı ve Öğr. Gör. Nergiz Dila Şenol Özdoğan hocalarımıza teşekkür ediyorum.
Toprağın yapısını düzeltmek ve çayın gelişimini sağlamak için budanan çay ocaklarına toprak düzenleyici (zeolit, dolomit, ahır gübresi v.s. veya çürümüş çay lifini, eşit kalınlıkta sererek derinliği 5 cm'yi geçmeyecek şekilde çapalayıp toprağa karıştırılmalıdır. Her dem yeşil olan ve her yıl taze sürgünlerinden süren yapraklarından hasat edilerek çeşitli çay çeşitlerine (siyah, yeşil, oolong) işlenmesi üzerine yetiştirilen bir tarımsal üründür.
Gelişmekte olan ülkelerde sosyal ve ekonomik yönden yüksek katma değer sağlamasıyla önemli bir tarımsal ham madde olan çay bitkisinin yetiştiriciliğinde temel hedef, hasat edildiği dönemlerde kaliteli ve bol taze çay yaprağı elde etmektir. Bu hedef doğrultusunda çay bitkisi, yeni tomurcuk filizlenmesi ve yaprak gelişiminin desteklenmesi için topraktan bitki besin maddelerinin alınmasına ihtiyaç duyduğundan yetiştiriciliğinde gübreleme son derece önemlidir.
Tropikal ve subtropikal bölgelerde yüksek sıcaklık ve bol yağış altında yetişmesi, çok yıllık bir ürün olması, farklı genotiplere sahip çeşitlerinin olması ve çeşitli topraklarda yetişmesi sebebiyle çay bitkilerinin besin gereksinimi oldukça değişkendir. İdeal olarak çay yetiştiriciliğinin yapılabilmesi de toprak ve bitki analizleri ile çay bitkisinin besin gereksinimlerinin belirlenmesi ve bitkinin ihtiyacı olan makro (azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve kükürt) ile mikro (bor, çinko, demir, bakır ve mangan) besin elementlerinin uygun zamanda bitkiye sağlanmasıyla mümkündür.
Çay üretiminde doğru gübre uygulaması, çayın verim ve kalitesini önemli ölçüde iyileştirmenin yanı sıra topraktaki bitki besin miktarının yeterli oranda bulunmasını sağlayarak çay veriminin korunmasıyla da sürdürülebilir çay üretimine önemli bir katkı sağlar. Gübre uygulama seviyeleri, saha deneylerinin sonuçlarına, toprak veya bitki analizlerine veya mineral eksiklikleri veya toksisitelerinin belirtilerinin varlığına dayanabilir. Temel ilkeler evrenseldir ancak optimum uygulamalar mevcut koşullara göre bir bölgeden başka bir bölgeye veya bir bahçeden diğerine değişecektir.